advertisement
Fillimi | Maqedoni | Cërnilishta, fshati që jeton nga kultivimi i duhanit !!!
  • email Email shokëve
  • print Printo
  • Plain text Vetem tekst

Cërnilishta, fshati që jeton nga kultivimi i duhanit !!!

Cërnilishta, fshati që jeton nga kultivimi i duhanit !!!

Nga Selajdin Shabani

Kaherë jo vetëm si  gazetar por edhe si student kisha idenë që të vizitoja fshatrat shqiptare të Prilepit të cilët ishin zhvatur nga trungu amë gjatë historisë. Një ide e tillë u realizua krejt papritmas gjatë tetorit të këtij viti. U nisa një dite vjeshte dhe rrugëtimi deri në Cërnilishtë (Prilep) rreth 200 km, na shoqëroi me shira të imta e të shpeshta, por fati e deshi që me te arritur jo vetëm që të ndalen shirat por edhe të marrë një mot i mire me diell pranvere. Kisha ëndërruar ndryshe këto vendbanime dhe për të cilat ëndërrime i kisha nga disa miq gjatë studimeve nga jeta e si gazetar. Por nuk doli ashtu!

Një shkollë e vogël me një emër të madh

Qëllimi i shkuarjes ishte  patronazhi i shkollës fillore të fshatit si dhe shënimi i 100 vjetorit të pavarësisë së shtetit shqiptar, ndërkaq shkolla fillore e fshatit Cërnilishtë tani më e gëzonte emrin e rikthyer të shkollës “Ismail Qemali”.
Si zakonisht rruga e bëri vonesën e saj, por drejtoria e shkollës na kishte pritur që më pastaj të fillojë edhe programi i paraparë për këto dy data të rëndësishme.
Me të arritur banorët, nxënësit dhe arsimtarët paksa mbetën të habitur me shkuarjen e ekipit gazetaresk, sepse ata si gjithmonë ishin lënë në margjina të jetës së përditshmërisë.
“Shkollës i është rikthyer emri i vjetër që e kishte në fillim të themelimit më vitin 1946”, thotë Muhamet Sulejmani, drejtor i shkollës.
Në objektin e shkollës valonte edhe flamuri shqiptar por edhe qëndronte portreti i Ismaili Qemalit. Programi i patronazhit ishte i mbushur plot e përplot me recitale e këngë nga historia e kulturës shqiptare.
Edhe kjo shkollë, si gjithkund shkollat shqipe, në kushte të mjerimit, që ta kujtonin kohën e Migjenit. Megjithatë në shkollë binte në sy një mbishkrimi një mësuesi që ishte shpërngulur nga ky fshat dhe ku arsimtarët e kishin mermerosur emrin e tij, “Adem Abdullahu”, (1918 2003), propozues i emrit të shkollës dhe mësues i parë i parë i saj i cili kishte thënë: “U shpërngula me trup në Turqi, por me shpirt gjithmonë mbeta në shkollën e Cërnilishtes time”.

Cërnilishta si legjendë

Të gjithë banorët e fshatit  Cërnilishtë (diçka e zezë, që mbjell zi) pothuajse ishin shqiptarë, pos me dy –tri familje sllave por emri i fshatit sipas legjendës që thoshin fshatarët kishte mbetur nga një legjendë që një gruaje kishte lindur shume fëmijë por që të gjithë i kishin vdekur njëri pas tjetrit, andaj edhe duke thënë cërno cërno(e zezë, fatzeza) edhe ka mbetur si i tillë. Dhe po të lidhej kjo fjale sllave me fjalën shqipe “lirishtë” do të del si një  :1 “Livadh i vogël në mes të pyllit, çeltirë”), 2 “Arë e mbjellë me li; tokë që ka qenë e mbjellë me li”, (FGJSSH).
“S’mbahet mend që kur jemi këtu. Moti kohë jemi edhe të nga Dibra e Shqipërisë” thotë një banorët e moshuar të fshatit.

Duhani si mbijetesë

Kureshtja e gazetarit nuk më la pa dalë edhe nëpër fshat dhe pa u takuar me ndonjë. E para gjë që të binte në sy ishte përpunimi dhe tharja e duhanit nëpër muret e larta të shtëpive. Vetë fshatarët thonë se duhani është mbijetesë në këto anë.
“Të gjithë banorët merren me duhan, sepse e kanë ekzistencë. Kultivimi i duhanit ka ndikuar që edhe banorët të mos shpërngulen ngase ofron një mirëqenie sociale. Ajo  punë është me plot mund e sakrifica. Megjithatë, vazhdojmë të mbijetojmë”, thotë Ridvan Aliu, arsimtar i grupit klasor në këtë fshat.
“Vet toka e bën duhanin kualitet duhanin. Të gjithë jemi të kalitur dhe i përkushtohemi kësaj kulture bujqësore me zell, me burra e gra me pleq e fëmijë”, thotë një nga banorët e fshatit

Rrugët si në mesjetë

Edhe rrugët janë po ato që kanë ekzistuar gjithmonë, pothuajse vet të hapura, madje edhe rruga nga Prilepi deri në Cërnilishtë ishte më se e mundimshme, si një rrugë që i duhet një regjisori. Banorët ankohen, por ankesat e tyre nuk i dëgjon askush, edhe pse në patronazh kryetari i komunës shprehu keqardhje për shkeljen e këtyre rrugëve duke premtuar se do të shtrojë me asfalt.
“I pa rrugët si janë”? më pyeti mua.
“Sa herë ka zgjedhje ka edhe rrugë që ndreqen (ndërtohen) e kur nuk fillojnë. Ne jemi si në mes të një shkretëtire që të gjithë kalojnë dhe sa herë që kalojnë na përshëndesin si kalimtarë të rastit dhe ikin duke na harruar përgjithmonë”, thotë bashkëbiseduesi ynë. Këto rrugë janë nga viti 1973. Me statistikë shqiptarët janë 26, 65 % shqiptarë në komunën e Dollnenit.

 

Fshat ku fare pak di për kurbetin dhe fshat ku nuk shitet alkooli

Banorët e fshatit thonë se në fshat nuk mund të gjesh as edhe një shitore ku do të mund të shitej ndonjë lloj i alkoolit dhe se vet banorët përkundër që ekzistencën e kanë nga duhani pak e konsumojnë atë në përditshmëri.
Kurbeti një plagë e pashërueshme shqiptare në këtë anë nuk është aktualizuar asnjëherë në masë të madhe.
“Edhe pse jemi në kushte të vështira dhe të izoluar, kemi pak kurbetçar dhe të cilët mund të numërohen në gishta”, thotë një nga arsimtarët e shkollës së fshatit Cërnilishtë. Sipas tij mund të sigurohet një ekzistencë nga përpunimi duhanit, andaj edhe të rinjtë nuk e dinë se çka është kurbeti. Ai më tej shton se dukuri e këtij fshati është nataliteti i madh i familjeve shqiptare.
“Eh more gazetar”, shprehet duke ofsharë një nga banorët e fshatit Cërnilishtë, “ju nuk e dini, një Cërnilishtë e kemi këtu, e një tjetër Cërnilishtë në Turqi që është shpërngulur gjatë viteve gjashtëdhjetë”, thotë një nga banorët e moshuar të fshatit. Ai shton se edhe sot ku jetojnë janë të lënë anash.


Mikpritja si tradita shqiptare

Mikpritja e këtyre banorëve është tipike shqiptare. Ata edhe pse janë të izoluar gjithçka kanë të përbashkët alla shqiptarçe. Aty mund të gjesh lloje të brumërave të ndryshme. Siç  thotë Sevgeni Osmani, arsimtar i muzikës këtu kemi specialitet të ndryshme të brumërave.
“Jemi të njohur dhe tradicionalisht me specialitete të veçanta që rrallë mund t’i gjesh në trevat shqiptare. Kemi “Kapama” “Rëdhani”, “Petanik”, “Dardhanik”, “Tharturë”, “Koshmipide”, “Groshallnik”, “Flija”, (fërlia), “Krelanë”(kryelanë) e të tjera thotë Sevgeni Osmani, gjatë bisedës me ne në një nga restorantet e Debreshtit, derisa po pushonim. Disa prej këtyre lloje të brumërave për mua ishin të panjohura megjithatë më bëri përshtypje se si i shpjegonte sajimet e tyre në mënyrë origjinale.
Me ne ishin edhe përfaqësuesit e komunës dhe të shkollës, të cilët na thanë se jo vetëm në Cërnilishtë por edhe në fshatrat tjerë përkundër mbështetjes është ruajtur dhe po vazhdon të ruhet tradita gjuha dhe kultura shqiptare.
“Këtu është më vështirë që të jesh shqiptar dhe të ruash vlerat e traditës se të jesh shqiptar në Tetovë, Shkup apo Strugë”, thotë një nga përfaqësuesit shqiptarë të komunës, “por ne po vazhdojmë të trasojmë traditën” shton ai.
Rruga na hodhi edhe në Gostirazh ku vizituam drupunuesin dhe zdrukthëtarin Sulejman Jashari, punimet e të cilit ishin vetëm me dru. Aq bukur i shpjegonte punimet e tij aq sa çdo skulptor do t’ia kishte zili për shpjegimet dhe punimet e tij. Ai kishte mbetur në skaje të një bote provinciale që nuk dëgjohej zëri i tij më shumë se sa deri te ne.
Në fshatin Cërnilishtë funksionon edhe radio “Besa” ku sado pak banorët dëgjojnë tinguj të muzikë shqipe.
Banorët thonë se janë edhe besimtarë të devotshëm. Kanë dy xhami në fshat një e re, ndërkaq e vjetra është duke u rinovuar. Interesant se këtë vit nga ky fshat kishin shkuar për në haxh 26 veta, gjë që nuk kishte ndodhur ndonjë herë më parë me një numër kaq të madh të shkojnë përnjëherë, thonë banorë të fshatit.
Piktorja Flutura Maci që ishte në shoqëri me ne i nderoi një pjesë të mysafirëve gjatë darkës në Debresht duke u bërë nga një pikturë aty për aty e cila edhe mua më mbeti kujtim i rastit bashkë me çiftelinë stërvjetëruar të Sulejmanit(skulptorit).
Në momentin që kisha marrë rrugë për tu rikthyer përsëri filloi një shi, por tani edhe më i rrëmbyeshëm. Rrugëtimi ishte edhe më i vështirë dhe rrugën e gjatë 200 km në një drejtim, me lodhi duke u vonuar për më shumë kohë, por edhe më solli një moment të bukur nga kjo anë e cila edhe pse e planifikuar për ta përcjellë ndeshjen Shqipëri-Slloveni, pjesa e parë e ndeshjes na iku në rrugë. (INA)

Vlerëso tekstin
5.00

Subscribe to comments feed Komente (0 publikuar):

total: | Treguar:

Publikoni komentin tuaj comment

Ju lutem shënoni kodin që shikoni në imazh:

Tjera nga Maqedoni
Previous
image
Nevzat Halili i bashkohet protestave kundër "Monstra"
Në protestat e nesërme kundër procesit gjyqësor 'Monstra' do të merr pjesë edhe ideatori i Iliridës, Nevzat Halili.Kryesuesi i Këshilli Organizativ për rastin ‘Monstra’ Bedri ...
image
BDI sërish me zgjedhje të brendshme partiake
Kryesia Qendrore e Bashkimit Demokratik për Integrim njoftoi se të mërkurën ka mbajtur mbledhje në të cilën është vendosur njëzëri vazhdimi i procesit të riorganizimit ...
image
Respektoni gjuhën shqipe, kundërpërgjigje kundër MPS-së
Komuna e Strugës i kundërpërgjigjet organizatorëve të “Mbrëmjeve Strugane të Poezisë” për të respektuar gjuhën shqipe. ...
image
Ndahet nga jeta profesori Fejzullah Shabani
Pas një sëmundje të rëndë kardiovaskulare, në moshën 55 vjeçare ka ndërruar jetë profesori universitar Fejzulla Shabani. Frymën e fundit, Shabani e dha në shtetit ...
image
LSDM nuk heq dorë nga bojkoti dhe qeveria teknike
Këshilli qendror i partisë më të madhe opozitare LSDM vendosi mbrëmë që të mos heqë dorë nga kërkesat e saj për formimin e një qeverie ...
image
Sot afati i dytë për regjistrim në shkollat e mesme në Maqedoni
Sot është afati i dytë për regjistrim i nxënësve në shkollat e mesme në Maqedoni.  Sipas të dhënave të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës kumtoi se ...
image
Javën tjetër debati për ndryshimet kushtetuese
Nga java tjetër në Parlamentin e Maqedonisë do të fillojë debati për ndryshimet kushtetuese. ...
image
Strugë, mbrëmje poezie dhe bojkot nga shqiptarët
Me mbjelljen e një druri në parkun e poezisë për respect të laureatit të sivjetëm poetit jugokorean Ko Un dhe me leximin e poezisë “Malli ...
image
Gjendja në pikat kufitare, Tabanoci me pritje më të gjata
Në pikat kufitare të Maqedonisë nuk ka pasur pritje të gjata mbrëmë dhe sot. Pika kufitare Tabanoc me Serbinë ka fluks të më të madh ...
image
LSDM sot harton strategjinë e veprimit politik
Opozita maqedonase sot do të vendos lidhur me strategjinë e saj pas pushimeve verore, dhe nga shtatori kur nis intensifikimi i zhvillimeve politike. Këshilli qendror i ...
image
Në kolaps jeta politike shqiptare në Maqedoni
Skena politike shqiptare në Maqedoni vazhdon të jetë në një kolaps të thellë politik. ...
image
Asgjësohen 160 rrënjë marijuanë në rajonin e Tetovës
Policia e Tetovës ka zbuluar 160 rrënjë të mbjellura “kanabis sativa” apo e njohur si marijuanë në fshatin Falishtë të këtij rajoni.  Rrënjët e mbjellura u ...
image
Interesim i madh i qytetarëve për shlyerjen e borxheve
Një numër i madh i qytetarëve prej dje i janë drejtuar sporteleve të qendrave sociale për shlyerjen e borxheve të tyre, pasi që hyri në ...
image
MSP bojkotojnë shqipen-Struga bojkoton MSP
Injorimi i gjuhës shqipe ka bërë që komuna e Strugës të bojkotojë festivalin tradiciona të poezisë....
Next