A po e përjeton Siria fatin e Jugosllavisë? - Time

Sikur edhe Jugosllavia, edhe Siria ishte krijesë e fuqive ngadhënjimtare perëndimore pas Luftës së Parë Botërore. Këto të njëjtat fuqi perëndimore nuk panë ndonjë përfitim për të bërë përpjekje për të ruajtur krijesën e saj në Ballkan, e cila u shkatërrua 7 dekada pas krijimit, por në Siri, ku piketat gjeopolitike dhe të sigurisë janë mjaft të larta, ato po përpiqen që të ruajnë Sirinë që krijuan në vitet e 20-ta dhe atë me një shtet të fuqishëm qendror.

“Është kjo një situatë, e cila me shpejtësi po del jashtë kontrollit”, deklaroi të mërkurën sekretari amerikan i Mbrojtjes, Leon Panetta, pas sulmit në Damask, i cili gjymtoi qarkun e brendshëm të presidentit të Sirisë, Baschar Al Assad.

“Dhe për këtë arsye është me rëndësi që komuniteti ndërkombëtarë të ushtrojë trysni maksimale ndaj Assadit për të bërë atë që duhet ta bëjë-të largohet dhe të lejojë tranzicionin paqësore”, shtoi ai.

Frika e Panettas është e kuptueshme, ngase ashpërsimi i luftës qytetare nënkupton se Siria nuk është më nën kontrollin efektiv të regjimit të Assadit, por epilogu në vazhdimësi do të jetë jashtë kontrollit të SHBA-së, partnerëve të saj apo cilës do fuqi tjetër ndërkombëtare.

Rusia mbetet këmbëngulëse në rezistencën kundër përpjekjeve të Perëndimit për të përmbysur Assadin.

“Nëse flasim për revolucion, atëherë OKB-ja nuk ka se çfarë të kërkojë aty. Assadi nuk dëshiron të largohet dhe partnerët tanë perëndimorë nuk e dinë se si të veprojnë”, deklaroi po ashtu të mërkurën ministri i Jashtëm i Rusisë, Sergei Lavrov.

Dhe vërtetë, dhuna e fundit në Damask shërben si paralajmërim për atë se në Siri me gjasë nuk do të ketë tranzicion paqësor.

Përfundimi i regjimit të Assadit me gjasë do të jetë i pakëndshëm, brutal dhe një proces i cili do të zgjatë.

Asnjë investues nuk do të vinte bast në aftësinë e regjimit për të rikthyer status qou ante me përdorimin edhe më të madh të dhunës, se sa ajo që ka përdorur deri me tani. Duke parë shenjat e qarta, pjesa më e madhe e elitës sunite, e cila deri me tani ka mbështetur regjimin, ka filluar të largohet nga Assadi.

Humbja e përkrahjes së elitës sunite kufizon aftësitë e regjimit, të dominuar nga pakica alavite dhe të mbështetur nga krishterët dhe disa pakica më të vogla, për të dominuar shtetin me popullatë shumicë sunite. Dhe humbja e mbështetjes së sunitëve do të thotë se regjimi do të mbetet pa ideologjinë e Partisë Baath, e cila ka shërbyer si bazë për unitetin arab.

Gjatë ditëve në vijim mund të pritet një fushatë edhe më e ashpër e regjimit kundër kryengritësve, me qëllim që të ndalet përparimi i tyre, por nëse kjo fushatë dështon shtrohet pyetja se a ka regjimi një Plan B.

Aktivistët e opozitës dhe disa analistë ka kohë që kanë sugjeruar se njerëzit besnik të Assadit ndoshta do të pranojnë faktin se janë të paaftë që të kontrollojnë gjithë territorin e Sirisë dhe se në vend të kësaj do të përqendrohen në qendrat e tyre, në veri të Damaskut për shembull, i cili kundërshton pjesët jugore të qytetit, me popullatë shumicë sunite, ku janë zhvilluar luftimet gjatë kësaj jave.

Apo ndoshta në mënyrë edhe më dramatike, të përqendrohen në një shtet të cunguar alavit përgjatë brigjeve, i mbështetur nga Rusia, baza detare e së cilës, Tartousi, shtrihet në këtë rajon.

Me fjalë tjera, regjimi do të kërkojë ose një copëtim të stilit të Jugosllavisë të Sirisë në disa shtete të vogla, apo një luftë të institucionalizuar qytetare, siç ishte ajo që vazhdoi për 17 vite me radhë në Libanin fqinj, si rezultat i së cilës copëtimi territorial i vendit ishte më pak i definuar se ai i Jugosllavisë, me lagje të kryeqytetit, Bejrut, të cilat kontrollohen nga ushtri rivale.

Disa shohin elemente të spastrimeve etnike gjatë sulmeve kundër lagjeve sunite, të cilat kanë për qëllim sigurimin e territoreve për shtetin alavit. Dhe gazeta Telegraph ka raportuar se udhëheqësit e kurdëve në Siri kanë avancuar planet e tyre për të krijuar një zonë autonome kurde, të mbrojtur nga forcat ushtarake të kurdëve, përgjatë vijës së Kurdistanit në Irak, plan ky i cili në fakt është ushqyer nga udhëheqësi i kurdëve në Irak, Massoud Barzani.

Sipas ekspertit për Siri në Universitetin e Oklahomas, Joshua Landis, skenari për formimin e një shteti alavit është jo-bindës. “Po sa regjimi të humb Damaskun, ai do të ketë përfunduar. Malet alavite nuk janë bazë e mjaftueshme për shtet. Ky rajon nuk ka ekonomi të ndarë të vetën dhe regjimi nuk ka planifikuar këtë. Një etnitet i tillë nuk do të kishte mbështetës të jashtëm-Irani nuk do të ishte në pozitë të ofronte mbështetjen e nevojshme. Po sa unitet të vendosin nën kontroll kryeqytetin dhe fushat e naftës, ata do të thyenin shumë shpejtë rezistencën e alavitëve”, thotë Landis.

Megjithatë, edhe nëse ky nuk do të ishte epilogu përfundimtar, mund të ndodhë që konflikti qytetar në Siri të kalojë nëpër një fazë të zgjatur dhe të përgjakshme, në të cilën qendrat rivale të pushtetit kontrollojnë pjesë të ndryshme të territoreve, përgjatë vijave që tashmë i kemi parë në Bosnje dhe Liban.

Sikur edhe Jugosllavia, edhe Siria ishte krijesë e fuqive ngadhënjimtare perëndimore pas Luftës së Parë Botërore. Këto të njëjtat fuqi perëndimore nuk panë ndonjë përfitim për të bërë përpjekje për të ruajtur krijesën e saj në Ballkan, e cila u shkatërrua 7 dekada pas krijimit, por në Siri, ku piketat gjeopolitike dhe të sigurisë janë mjaft të larta, ato po përpiqen që të ruajnë Sirinë që krijuan në vitet e 20-ta dhe atë me një shtet të fuqishëm qendror. Mbetet të shihet se a është më i mundshëm një epilog i tillë dhe për të do të vendosin vetë sirianët.