Beneluksi ballkanik - Ilir Kalemaj

Ideja e një Beneluksi ballkanik, i përbërë nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia, e hedhur së fundmi nga një ekonomist austriak dhe një gazetar shqiptar i Kosovës, është sa rishtare, aq edhe e provuar tashmë me sukses të plotë. Tri nga këto shtete kanë dalë nga shpërbërja e dhunshme e ish-Jugosllavisë dhe luftës ndëretnike që ka mbjellë urrejtje e mosbesim mes vedi, ndërsa i katërti, vendi ynë, pati një konflikt civil në 1997-n, i cili e çoi rrotën e progresit mbrapa. Por është po aq e testuar si ide, pasi në rrethana edhe më pesimiste lindi ideja e Evropës së Bashkuar, ku Franca dhe Gjermania shërbyen si shtylla kurrizore e Bashkimit të ardhshëm Evropian.

Sot, me gjithë sfidat e kohës, si kriza e thellë financiare e eurozonës, BE-ja vazhdon të jetë pikë referimi jo vetëm për vendet anëtare, por edhe për ato kandidate për t`iu bashkuar. Kur ideja e mësipërme u artikulua fillimisht, ajo u përkrah menjëherë nga Brukseli, madje u përshëndet si ide që vlen të merret në konsideratë nga komisioneri Fule, ndërsa reagimet e para nga ana e sllavëve nuk dukeshin entuziaste.

Kështu, Kongresi Botëror Maqedonas e hodhi poshtë një bashkim të ri si Beneluksi, në të cilin maqedonasit, malazezët e serbët do të jenë një pakicë që numëron 2.5 milionë, në krahasim me 5.5 milionë shqiptarë, duke u shprehur se një bashkim i dominuar nga një etni tregon se është një zëvendësim për Shqipërinë e Madhe dhe do të përjetojë fatin e ish-Jugosllavisë, e cila ishte një zëvendësim për Serbinë e Madhe.

Deklarata të tilla emocionale fshehin frikërat patologjike të pajustifikuara dhe komplekse inferioriteti që të kujtojnë shumë më tepër fillesat e shekullit të XIX, ku shtet-kombet ishin në mbrujtje e sipër sesa ato të shekullit XXI dhe nevojat për tregje të integruar. Ballkanit Perëndimor i duhen integrime më funksionale, të plota dhe ndërvepruese më shumë sesa marrëveshjet e tregtisë së lirë që koordinohen nga CEFTA apo nisma të pjesshme si ajo e ndërmarrë së fundmi për të rritur pavarësinë nga furnizimi/transmetimi monopolistik i energjisë nga Serbia.

Për këtë duhet më tepër vullnet politik për të realizuar institucione mbikombëtare që të fokusohen dhe mbikëqyrin krijimin, lehtësimin dhe modernizmin e urave lidhëse, qofshin këto infrastrukturore, energjike, bujqësore, për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitaleve dhe burimeve njerëzore. Kur francezët e gjermanët ranë dakord të hidhnin pas krahëve të paktën tre konflikte direkte që kishin përfunduar me pushtimin e Francës brenda një shekulli  dhe pikërisht të kthenin një zonë të kontestuar si Alsas-Lorena si zonën e bashkëpunimit kryesor të tyre të vendosur nën mbikëqyrjen e një autoriteti të lartë të drejtuar nga vizionari Monnet, aq më e mundshme duket kjo mes vendeve ballkanike të mësipërme, të cilat nuk duhet të mbeten peng i së shkuarës, por të shohin me guxim drejt së ardhmes.