Djathi më i mirë në botë Gruyère kalon nëpër duart e Avdulla Hakajt

ina-online
ina-online

22/12/2023

Avdulla Hakaj punonte si punëtor pa dokumente në një fabrikë djathi në Friburg dhe do të duhej të dëbohej. Atëherë banorët e fshatit të tij u ngritën për të. Bile edhe SVP

“Më falni”, thotë Avdulla Hakaj. Pastaj zëri i tij e tradhëton.

Shumë gjëra janë bërë bashkë për djathëbërësin në minutat e fundit. Tepër shumë. Ai foli për të kaluarën: për arratisjen e tij nga Kosova e shkatërruar nga lufta dhe për nënën e tij të ndjerë, të cilën nuk mund ta vizitonte më. Dhe për lumturinë që gjeti në Alpet e Friburgut dhe mbledhjen e nënshkrimeve me të cilat 600 persona dikur bënë fushatë që ai të qëndronte në Zvicër.

Shefi i tij aktual dhe ish-shefi i tij janë ulur në tavolinë. Sebastian Kolly dhe André «Dédé» Remy. Ai e donte kështu. “Frëngjishtja ime nuk është perfekte”, thotë Avdulla Hakaj para takimit në ambientet e kooperativës në Charmey FR.

Edhe dy zviceranët janë qetësuar në këtë moment dhe presin me takt derisa punonjësi i tyre të qetësohet sërish. Është një moment intim mes tre burrave që kanë vite që kanë lidhje me punën.

Sebastian Kolly dhe Dédé Remy e njohin punonjësin e tyre shqiptar nga Kosova si një “bon travailleur”, një punëtor i mirë. “I ndërgjegjshëm, profesionist”.

Avdulla Hakaj prej afro 20 vitesh punon për kooperativën La Tzintre në Alpet e Freiburgut. Ai është “Maître Fromager Affineur” këtu, pra ai që maturon rrotat e djathit të dorëzuar nga fermerët. Hakaj siguron që produktet e prodhuara nga qumështi i freskët i malit të fërkohen rregullisht me shëllirë. Për 14 muaj, Avdulla Hakaj vëzhgon mbi 6 000 rrota djathë.

Dédé Remy, i cili ishte president i kooperativës së Friburgut për një kohë të gjatë, thotë: “Fermerët duhet të kenë besim te Affineur”. Një produkt i mirë është baza. “Por se sa i mirë bëhet në të vërtetë një djathë”, shpjegon ai me vendosmëri, “zgjidhet në dhomën e pjekjes”.

Një robot e bën punën e tij në një dhomë me një temperaturë konstante prej 14 gradësh dhe 94 për qind lagështi. Ai merr rrotat e djathit prej 20 kilogramësh nga dërrasat e bëra me dru të bredhit të kuq dhe i fërkon të dyja anët me shëllirë. Plotësisht automatike.

Por janë ekspertët e djathit ata që marrin vendimet dhe e dinë se cilat pjesë kanë nevojë për më shumë kujdes dhe cilat mund të lihen vetëm. Ata i shohin vrimat e vogla,

çngjyrosje dhe deformime që në sipërfaqe tregojnë zhvillime të pasakta.

Dhjetë ditët e para në dhomën e pjekjes janë vendimtare, thonë të gjithë ata që dinë diçka për prodhimin e djathit.

Është e qartë se ka shumë ekspertizë në dhomën e pjekjes në La Tzintre. Rrallëherë një djathë del nga dhoma dhe inspektorët duhet t’i caktojnë një kategori B inferiore.

Gruyère që kalon nga duart e Avdulla Hakajt tashmë ka fituar disa çmime. Ka një foto me një fermer malësor, i cili dëshironte konkretisht të ishte në ceremoninë e ndarjes së çmimeve Olma.

“Avdullai ka syrin dhe përvojën”, thotë Sebastian Kolly, i cili ka dy vjet që është në krye të prodhimit. Shefi i ri e di edhe historinë e arratisjes së punonjësit të tij të rëndësishëm. Por vetëm në këtë ditë ai dukej se vuri re me të vërtetë detajet dhe ndjenjat që sjell një jetë e tillë. Kolly vjen nga rajoni Gruyere, shkruan “Berner Zeitung” . I lindur këtu, rritur këtu, duke punuar këtu, transmeton portali Shtegu.

Hakaj kollitet pak. Pastaj fillon sërish, këtë herë me qetësi, të flasë për ditën që pati një ndikim vendimtar në jetën e tij.

Ishte dita kur 24-vjeçari i atëhershëm mori një letër nga ushtria serbe. Ai është ftuar që të luftojë kundër kroatëve.

“Por kjo nuk ishte lufta ime. Dhe definitivisht nuk doja të qëlloja askënd”.

Avdulla Hakaj vendosi të largohej. Më pas, disa herë në shtëpinë e familjes me njëmbëdhjetë vëllezër e motra erdhën punonjës policie dhe e pyetën për të. Një herë ai për pak u kap, i ndjekur nga një veturë policie. Refuzuesi i ri për shkak të ndërgjegjes mundi të zhdukej në pyll në momentin e fundit.

Vëllai i tij i madh më në fund i pagoi një kontrabandisti 3 000 marka gjermane për t’u arratisur. Avdulla Hakaj u ankorua në Brindisi me një anije.

Avdullai duhej të shkonte te vëllai i tij, i cili tashmë jetonte në Lozanë. Refugjati kaloi kufirin zviceran pranë Komos në mes të një nate të ftohtë prilli.

Ishte viti 1996. Dy vjet më vonë shpërtheu lufta në Kosovë, atdheun e tij.

Në atë kohë nuk kishte shumë për të sugjeruar se djaloshi ri shqiptar nga Kosova do ta gjente lumturinë në Zvicër, askush nuk e priste. Atij iu mohua dy herë statusi i refugjatit. Hakaj qëndroi dhe u bë një nga mijëra emigrantët pa dokumente. Pas shumë punëve të çuditshme ai përfundoi në Charmey. Këtu ai u bë një punonjës i domosdoshëm i kooperativës.

“Ne gjithmonë kemi paguar të gjitha kontributet e sigurimeve shoqërore”, thotë Dédé Remy, i cili shoqëronte nga afër punonjësin e tij nga Kosova. “Por sigurisht, ai ishte një ilegal dhe kjo do të thoshte se duhej të jetonte si një vetmitar”. Ai nuk lejohej të kishte veturë, të udhëtonte, madje as të ndiqte një shkollë gjuhësore.

Por fermerët i besuan atij. Ia dorëzuan djathin për të cilin punuan shumë. Në komunitetin e vogël malor, të gjithë e njohën shpejt beqarin që rrallë dilte dhe punonte vazhdimisht, por rreziku për t’u zbuluar dhe për t’u dëbuar ishte gjithmonë aty. “Nuk mund të vazhdonte kështu”, thotë Remy, i cili ishte gjithashtu kryebashkiak i Charmey. Ai mori masa dhe kontaktoi kantonin. Punonjësi i tij më në fund duhet të marrë një leje pune dhe të lejohet të qëndrojë në Zvicër.

Edhe shumica e fshatit e panë kështu. Filloi një mbledhje nënshkrimesh. 600 persona kërkuan legalizimin e statusit të Avdulla Hakajt. Edhe përfaqësues të SVP-së u ngritën në mbrojtje të shqiptarit të Kosovës. Mediat raportuan se solidariteti ishte i madh. Por situata ligjore ishte e qartë. Personi që u refuzua dy herë nuk kishte të drejtë për leje pune.
Ajo që mbeti ishte largimi nga vendi. Dhe një aplikim i ri që parashikonte leje speciale për forcat speciale. Avdulla Hakaj kujton se i është dashur të presë gjashtë muaj në Kosovë. “Nje kohe e gjate.” Ai e përdori atë për t’u martuar. “Pastaj mora një telefonatë nga Dede – nuk do ta harroj atë moment kur ishte e qartë se mund të kthehesha”.

Avdulla Hakaj e gjeti lumturinë në Alpet e Freiburgut. Ai është përjetësisht mirënjohës për këtë, thotë ai. 52-vjeçari sot ka tre fëmijë. Dhe një punë që e bën të lumtur.
Aktualisht në dhomën e pjekjes e presin 2 000 rrota djathi. “Djathi është si një fëmijë”, thotë Avdulla Hakaj. “Të dy kanë nevojë për vëmendje të vazhdueshme”.
Ai ngrihet se e pret puna. “Më falni”.

TË FUNDIT

ME TE LEXUARA

LEXO MË SHUMË

mjeke

Gjermani: Numri i mjekëve të huaj më i lartë se kurrë më parë

1

Oda kërçovare në Zvicër ndau mirënjohje për veprimtarë dhe personalitete të suksesshëm të diasporës

Screenshot_2024-03-03-13-23-31-627_com.facebook.katana-edit

I riu nga Kosova pushton skenën e American Idol me këngën ‘Oj Kosovë, oj nëna ime’

avio-bileta-pasaport

Pse duhet ta rezervoni fluturimin për në 5 të mëngjesit

policia gjermane gjermani

Gjermani: 4 të vrarë nga të shtënat me armë zjarri në një familje

gjermani jeta

Janë dyfishuar çmimet e naftës dhe gazit në Gjermani, gjermanët mezi i’a dalin

Blinken

Blinken përmend vajzat shqiptare që kanë “pushtuar” Amerikën dhe restorantin e traditës shqiptare në Nju Jork

gjermania-780x470

A po rikthehet shërbimi ushtarak i detyrueshëm në Gjermani?

shqiponja-me-duar

“Krenarbëria” për herë të parë jepen çmime për krijimtarinë Arbëreshe (FOTO)

INFO

NA NDIQ