Vit i ri, rregulla të reja: çfarë ndryshon në botë nga 1 janari

Sauditët dhe banorët e Emirateve do të paguajnë më shumë taksa, zviceranët do të paguajnë më pak, britanikët do të nisin të kenë udhëtime më të shtrenjta me tren dhe Kina do të ndalojë të pranuari në vend mbeturinat e botës.

Këto janë disa nga ndryshimet që do të hyjnë në fuqi ndërsa bota nis jetën në një vit të ri. Me hyrjen e vitit 2018, pritet të ndryshojnë edhe mjaft rregullat e ligje që qeverisin vende të ndryshme të botës e që prekin drejtpëdrejt jetën e qytetarëve.

Në Shtetet e Bashkuara, njujorkezët do të marrin një pagesë familjare për lindjen e fëmijës shumë më bujare, dhe më shumë se 40 vjet pas verës së dashurisë, kalifornianët që nga dita e Vitit të Ri më në fund janë në gjendje të blejnë marijuanë ligjërisht për qëllime krijimtarie. Disa parqe kombëtare do të jenë më të shtrenjta për t’u vizituar.

Sidoqoftë, konsumatorët mund të ndeshen me pengesa, ndërsa qeveritë lokale dhe shteti po përpiqet ende të dëshifrojë sesi duhet rregulluar shitja e kanabisit, ndaj edhe pak vende do të hapin dyert për shitje të ligjshme.

Gjithçka flet për ndryshim në timonin e blloqeve dhe akseve më të mëdha tregtare të botës, ndërsa Bullgaria do të ketë një shans në kryesimin e këshillit të Bashkimit Europian – mundësi që vendi më i varfër i bllokut të kryesojë takimet dhe të caktojë axhendën e vet.

Argjentina, ndërkaq, merr presidencën e G20 (presidenti i saj, Mauricio Macri ka një pikë të dobët për arsimimin teknologjik dhe aksesin e grave në financa, kështu që mund të jenë këto temat e vitit në kryesim).

Valletta në Maltë dhe Leeuwarden në Holandë do të nisin të shijojnë të qënit kryeqytete europiane të kulturës.

Gjetkë, do të jetë më e vështirë të bëhesh zviceran, dhe më e shtrenjtë për të qëndruar në Greqi dhe Havaj për shkak të taksave të reja për turistët, dhe nëse nget makinën në Ukrainë, do të ndeshesh me kufizimin e shpejtësisë urbane nga 60 në 50 kilometër në orë.

Finlanda mund të bëhet pak më e “dehur” pasi shitja e alkoolikeve të forta do të lejohet në dyqanet e zakonshme. Siatëlli, ndërkaq, do të përshkallëzojë betejën kundër obezitetit me vendosjen e një takse për sheqerin.

Ndoshta një nga ndryshimet më të forta, me pasoja globale, është vendimi i Kinës për të ndaluar importin e llojeve të ndryshme të plastikës dhe mbeturinave të tjera. Prej kohësh, Kina ka qenë një destinacion për mbeturinat e ardhura nga e gjithë bota, pasi ekonomia e saj e uritur gëlltit çdo burim që mund të gjejë.

Në vitin 2016, Kina importoi 7.3 milion tonë mbeturina plastike. Vendet e zhvilluara do të duhet të gjejnë se çfarë do të ndodhë me gjithë ato shishe dhe kontenierë që nuk do të pranohen më në Kinë.

Nuk është vetëm ky rregulli i ri i 2018 që do të ndikojë në mjedis. Në Londër, të gjitha taksitë e reja me ngjyrë të zezë duhet të jenë në gjendje të funksionojnë me energji elektrike, që synon reduktimin e niveleve të larta të oksidit të nitrogjenit dhe grimcat e vogla në ajër.

Në Europë, të gjitha sobat që punojnë me gaz dhe dru duhet të plotësojnë në mënyrë strikte rregullat për lëshimin e gazeve dhe eficiencën energjetike.

Zjarret e hapur nuk do të lejohen më të shiten në shtetet anëtare të BE-së. Do të ketë rregulla më të forta për fertilizatorët, kuota më të rrepta për mbrojtjen e peshqve në oqeanin Atlantik dhe detin e Veriut, dhe një ligj të ri që vendos taksa për ndotjen në Kinë.

Në Shtetet e Bashkuara, agjencia e mbrojtjes së Mjedisit do të paraqesë standarde të reja. Çdo teknik që dëshiron të mirëmbajë, riparojë apo çmontojë elektroshtëpiake duhet të kalojë një provim. Agjencia vlerëson se rregullat e reja do të reduktojnë lëshimin e gazit serrë për çdo vit në 7.3 milionë tonë – pothuajse baraz me heqjen e 1.5 milionë makinave nga rruga.

Reformat më ambicioze të BE-së hynë në fuqi të mërkurën. Tregjet sipas rregullores së re financiare, që përbëhet nga 1.4 milionë paragrafe rregullash, synojnë të mbrojnë investitorët dhe të sjellin më shumë transparencë në tregti.

Në Rusi hyn në fuqi një ligj i ri që detyron operatorët e mesazheve të internetit për të verifikuar identitetin e çdo përdoruesi. Ligji kërkon po ashtu nga përdoruesit të regjistrojnë numrin e tyre të telefonit nëse duan të përdorin aplikacionet për chat në internet. Po ashtu, përdoruesve mund t’iu hiqet aksesi nëse dyshohet se shpërndajnë përmbajtje të paligjshme.

BBC përballet me kushte më të forta rregullatore që e detyrojnë atë ta bëjë programacionin më original dhe më rajonal.

Viti i ri sjell pagesa më të larta për udhëtimet me tren në Britani. Këtë vit, çmimet do të rriten me një mesatare prej 3.4 për qind. Pasagjerët me gjasa nuk do ta mirëpresin rritjen e biletave për një shërbim me vonesa, anulime dhe mbipopullim.

Në sport, 72 klubet e Ligës së Futbollit kanë rënë dakord të rrisin numrin e trajnerëve dhe menaxherëve nga grupet e minoriteteve duke intervistuar të paktën një kandidat prej tyre për postet vakante. FIFA do të nisë monitorimin e transfertave ndërkombëtare në lojërat për femra.