Pse ishte kaq i rëndë tërmeti në Turqi e Siri?

Picture of Iliria News Agency
Iliria News Agency

06/02/2023

Tërmeti me magnitudë prej 7.8 ballësh që goditi Turqinë dhe Sirinë mëngjesin e së hënës, ka të ngjarë të jetë një nga më vdekjeprurësit këtë dekadë, thanë sizmologët, me një thyerje prej më shumë se 100 kilometrash (62 milje) midis blloqeve të Anadollit dhe Arabisë.

Këtu është ajo që shkencëtarët thanë se ndodhi nën sipërfaqen e tokës dhe ajo se çfarë duhet të prisni pas kësaj:

Ku ishte epiqendra e tërmetit?

Epiqendra e tërmetit ishte rreth 26 kilometra në lindje të qytetit turk Nurdagi, në një thellësi prej rreth 18 kilometrash në Rripin e Anadollit Lindor. Tërmeti u përhap drejt verilindjes, duke shkaktuar shkatërrime në Turqi dhe Siri.

Gjatë shekullit XX, Rripi i Anadollit Lindor tregoi aktivitet pak më të madh sizmik.

“Nëse do të shkonim, thjesht, nga tërmetet (të mëdha) që u regjistruan nga sizmometrat, do të dukej pak a shumë bosh”, tha Roger Musson, një bashkëpunëtor nderi i kërkimit në Shërbimin Gjeologjik Britanik.

Që nga viti 1970 në këtë zonë, janë regjistruar vetëm tri tërmete me magnitudë mbi 6.0 ballësh të shkallës së Rihterit, sipas Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së. Por, më 1822, një tërmet prej 7.0 ballësh goditi rajonin, duke lënë të vdekur rreth 20.000 njerëz.

Sa i rëndë ishte ky tërmet?

Mesatarisht, më pak se 20 tërmete mbi 7.0 ballësh ndodhin në çdo vit, duke e bërë ngjarjen e së hënës të rëndë.

Krahasuar me tërmetin prej 6.2 ballësh që goditi Italinë qendrore në vitin 2016 dhe vrau rreth 300 njerëz, tërmeti Turqi-Siri lëshoi 250 herë më shumë energji, sipas Joanna Faure Ëalker, drejtuese e Institutit të Kolegjit Universitar të Londrës për Reduktimin e Rrezikut dhe Fatkeqësive.

Vetëm dy nga tërmetet më vdekjeprurëse nga viti 2013 deri në vitin 2022 ishin të së njëjtës magnitudë me tërmetin e së hënës.

Pse ishte kaq i ashpër?

Rripi i Anadollit Lindor është një rrip ku ndodhin lëvizje të shtresave shkëmbore.

Në to, pllakat e ngurta shkëmbore shtyhen kundër njëra-tjetrës përgjatë një linje prishjeje vertikale, duke krijuar presion derisa njëra më në fund rrëshqet në një lëvizje horizontale, duke u liruar nga tendosja e madhe që mund të shkaktojë një tërmet.

Rripi i San Andreas në Kaliforni është ndoshta rripi më i famshëm i lëvizjes së shtresave shkëmbore në botë, ku shkencëtarët paralajmëruan të ndodhte një tërmet kohë më parë. Thyerja fillestare për tërmetin Turqi-Siri filloi në një thellësi relativisht të cekët.

“Lëkundja në sipërfaqen e tokës do të ketë qenë më e rëndë se sa për një tërmet më të thellë të së njëjtës magnitudë në burim”, tha David Rothery, një gjeo-shkencëtar planetar në Universitetin e Hapur në Britani.

Çfarë lloje tjera të goditjeve mund të priten?

Njëmbëdhjetë minuta pas tërmetit fillestar, rajoni u godit nga një tjetër tërmet me magnitudë prej 6.7 ballësh. Një tërmet me magnitudë 7.5 ballësh ndodhi disa orë më vonë, i ndjekur nga një tjetër spazmë me magnitudë 6.0 ballësh pasdite.

“Ajo që po shohim tani është se aktiviteti po përhapet në rripat fqinj”, tha Musson. “Presim që lëvizjet sizmike të vazhdojnë edhe për një kohë”.

Pas ngjarjes vdekjeprurëse të 1822-shit, të tjera lëkundje vazhduan edhe vitin e ardhshëm.

Tërmetet me magnitudë të ngjashme në zonat e populluara kanë vrarë mijëra njerëz. Tërmeti i Nepalit me magnitudë 7.8 ballësh në vitin 2015 mori gati 9.000 jetë.

“Nuk duket se do të jetë mirë”, tha Musson. “Do të jenë mijëra, mund të jenë dhjetëra mijëra”./REL

TË FUNDIT
8 orë
Rusia sulmon një qendër tregtare në Kharkiv, 12 persona humbin jetën, mbi 40 të tjerë plagosen
10 orë
Biden me deklarata të ashpra për Putin: Qëndrojmë fort me Ukrainën kundër një tirani brutal
1 ditë
Rusia heq shenjuesit e kufirit me Estoninë, reagon me urgjencë kreu i NATO
1 ditë
VIDEO/Ukraina hakmerret keq ndaj Rusisë, i shkatërron sistemin raketor që vlen 800 milionë dollarë
2 ditë
Me vlerën prej 275 milionë dollarësh, SHBA përgatit një paketë të re ndihme për Ukrainën

ME TE LEXUARA

1 ditë
VIDEO/Ukraina hakmerret keq ndaj Rusisë, i shkatërron sistemin raketor që vlen 800 milionë dollarë
1 ditë
Rusia heq shenjuesit e kufirit me Estoninë, reagon me urgjencë kreu i NATO
10 orë
Biden me deklarata të ashpra për Putin: Qëndrojmë fort me Ukrainën kundër një tirani brutal
8 orë
Rusia sulmon një qendër tregtare në Kharkiv, 12 persona humbin jetën, mbi 40 të tjerë plagosen

LEXO MË SHUMË

ukraine

Rusia sulmon një qendër tregtare në Kharkiv, 12 persona humbin jetën, mbi 40 të tjerë plagosen

biden-putin

Biden me deklarata të ashpra për Putin: Qëndrojmë fort me Ukrainën kundër një tirani brutal

anije1

Rusia heq shenjuesit e kufirit me Estoninë, reagon me urgjencë kreu i NATO

raketa

VIDEO/Ukraina hakmerret keq ndaj Rusisë, i shkatërron sistemin raketor që vlen 800 milionë dollarë

shtepia e Bardhe-usa

Me vlerën prej 275 milionë dollarësh, SHBA përgatit një paketë të re ndihme për Ukrainën

Keshilli-i-Sigurimit-OKB

Hungaria, shteti i vetëm i BE-së që votoi kundër rezolutës për Srebrenicën

auto_donald-trump-oval-office1550229304

GJYQI NDAJ TRUMPIT: Tani topi është në fushën e ish-presidentit

erdogan

Erdogan: Alija Izetbegoviç veshi uniformën kur duhej, le të kujtojmë fjalët e tij për Srebrenicën

okb

Maqedonia e Veriut në mesin e 38 vendeve bashkësponsor për rezolutën e gjenocidit në Srebrenicë

INFO

NA NDIQ